روشن شدن موتور دیزلی در هوای سرد همیشه نسبت به شرایط عادی حساس‌تر است. موتور Cummins QSB6.7 که در برخی ماشین‌آلات و تجهیزات سنگین از جمله لوازم بیل مکانیکی هیوندا 210W-9 استفاده می‌شود، برای روشن شدن مناسب در شرایط سرد به عملکرد صحیح مجموعه‌ای از سیستم‌ها نیاز دارد.

باتری، استارت، سیستم سوخت‌رسانی، روغن موتور، سنسورها و سیستم گرم‌کن هوای ورودی همگی می‌توانند روی استارت اولیه موتور تأثیر بگذارند. در بسیاری از موتورهای QSB6.7، سیستم پیش‌گرمایش هوای ورودی و چراغ WAIT-TO-START در فرآیند روشن کردن موتور سرد نقش مهمی دارند و مدت روشن ماندن این چراغ با کاهش دمای محیط می‌تواند بیشتر شود. بعضی از اپراتورها زمانی که موتور در هوای سرد سخت روشن می‌شود، اولین احتمال را خرابی شمع گرم‌کن در نظر می‌گیرند.

این احتمال می‌تواند درست باشد، اما همیشه علت اصلی نیست. سخت روشن شدن موتور دیزلی ممکن است به دلیل ضعیف بودن باتری، پایین بودن دور استارت، وجود هوا در سیستم سوخت‌رسانی، کیفیت نامناسب سوخت، غلیظ بودن روغن موتور یا ایراد در سیستم کنترل الکترونیکی نیز اتفاق بیفتد. بنابراین بهترین کار این است که مشکل به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی شود. تشخیص درست علت باعث می‌شود از تعویض بی‌دلیل قطعات جلوگیری شود و موتور در زمان کوتاه‌تری به شرایط عادی برگردد.

سیستم گرم‌کن در موتور دیزلی چه وظیفه‌ای دارد؟

موتور دیزلی برای روشن شدن به دمای مناسب داخل محفظه احتراق نیاز دارد. در زمان تراکم هوا، دمای آن افزایش پیدا می‌کند و شرایط لازم برای احتراق سوخت فراهم می‌شود. اما زمانی که دمای محیط بسیار پایین باشد، هوای ورودی و قطعات موتور سردتر هستند و رسیدن به شرایط مناسب احتراق دشوارتر می‌شود.

سیستم گرم‌کن یا پیش‌گرمایش برای کمک به روشن شدن موتور در شرایط سرد استفاده می‌شود. بسته به طراحی موتور، ممکن است از گرم‌کن هوای ورودی یا سیستم‌های مشابه استفاده شود. در برخی مستندات مربوط به موتورهای QSB6.7، وجود سیستم گرم‌کن هوای ورودی و چراغ WAIT-TO-START برای شرایط استارت سرد ذکر شده است.

اپراتور باید قبل از استارت، مراحل استاندارد دستگاه و موتور را رعایت کند و اجازه دهد فرآیند پیش‌گرمایش طبق سیستم کنترل انجام شود. هدف اصلی این سیستم، کمک به ایجاد شرایط بهتر برای شروع احتراق در زمان سرد بودن موتور است.

چرا موتور Cummins QSB6.7 در سرما سخت روشن می‌شود؟

سخت روشن شدن موتور در هوای سرد همیشه یک دلیل مشخص ندارد. چند سیستم مختلف در زمان استارت اولیه فعال هستند و خرابی هر کدام می‌تواند باعث افزایش زمان روشن شدن شود. اولین مورد، باتری است. در هوای سرد توان مؤثر باتری کاهش پیدا می‌کند و اگر باتری از قبل ضعیف باشد، استارت نمی‌تواند موتور را با سرعت مناسب بچرخاند.

مورد دوم، روغن موتور است. روغن در دمای پایین غلیظ‌تر می‌شود و چرخاندن اجزای داخلی موتور به نیروی بیشتری نیاز پیدا می‌کند. در مستندات QSB6.7 نیز اشاره شده که در سرمای شدید، انتخاب گرانروی مناسب روغن اهمیت دارد. سیستم سوخت‌رسانی نیز اهمیت زیادی دارد. وجود هوا در مدار سوخت یا گرفتگی فیلتر می‌تواند باعث شود سوخت به شکل مناسب به موتور نرسد. به همین دلیل قبل از نتیجه‌گیری درباره خرابی شمع گرم‌کن یا گرم‌کن ورودی، باید تمام این بخش‌ها بررسی شوند.

چرا موتور Cummins QSB6.7 در سرما سخت روشن می‌شود؟

اولین نشانه خرابی سیستم گرم‌کن چیست؟

یکی از مهم‌ترین علائم، افزایش زمان استارت در هوای سرد است. ممکن است دستگاه در هوای معمولی به‌راحتی روشن شود اما با کاهش دما، روشن شدن موتور دشوار شود. موتور ممکن است چند بار بچرخد اما به‌سرعت روشن نشود. در بعضی شرایط، پس از روشن شدن نیز چند لحظه عملکرد موتور نامنظم باشد.

اگر این مشکل فقط در زمان سرد بودن موتور اتفاق می‌افتد و پس از گرم شدن شرایط عادی می‌شود، بررسی سیستم پیش‌گرمایش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. با این حال باید وضعیت باتری و سرعت استارت نیز بررسی شود، زیرا ضعف باتری در هوای سرد می‌تواند دقیقاً علائم مشابه ایجاد کند.

چراغ WAIT-TO-START چه اهمیتی دارد؟

در بسیاری از سیستم‌های موتور دیزلی، چراغ WAIT-TO-START به اپراتور اطلاع می‌دهد که فرآیند پیش‌گرمایش در حال انجام است. مدت زمان روشن ماندن این چراغ می‌تواند با دمای محیط ارتباط داشته باشد. هرچه محیط سردتر باشد، ممکن است سیستم زمان بیشتری برای آماده شدن نیاز داشته باشد.

در راهنمای موتورهای QSB4.5 و QSB6.7 نیز توصیه شده که برای کاهش زمان استارت در هوای سرد، موتور تا خاموش شدن چراغ WAIT-TO-START استارت نخورد. اگر اپراتور قبل از پایان فرآیند پیش‌گرمایش اقدام به استارت زدن کند، ممکن است موتور سخت‌تر روشن شود. بنابراین قبل از بررسی خرابی قطعات، باید مطمئن شد که روش صحیح روشن کردن موتور رعایت می‌شود.

اگر چراغ WAIT-TO-START روشن نشود چه باید کرد؟

روشن نشدن چراغ می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. ممکن است خود چراغ یا مدار نمایش آن مشکل داشته باشد یا سیستم کنترل شرایط فعال شدن گرم‌کن را تشخیص ندهد. در این شرایط نباید فقط با مشاهده خاموش بودن چراغ نتیجه گرفت که شمع یا گرم‌کن خراب شده است. ابتدا باید شرایط محیط و دمای موتور در نظر گرفته شود. سپس کدهای خطای موجود در سیستم کنترل موتور بررسی شوند.

در موتورهای دارای کنترل الکترونیکی، اطلاعات خطا می‌تواند به تعمیرکار کمک کند تا مشخص شود مشکل مربوط به مدار گرم‌کن، سنسورها یا بخش دیگری از سیستم است. بررسی سیم‌کشی و سوکت‌ها نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا لرزش ماشین‌آلات سنگین می‌تواند به مرور باعث آسیب به اتصالات شود.

خرابی گرم‌کن چگونه باعث سخت روشن شدن می‌شود؟

زمانی که سیستم گرم‌کن وظیفه خود را به‌درستی انجام ندهد، هوای ورودی در شرایط سرد ممکن است به اندازه کافی برای شروع سریع احتراق آماده نشود. در نتیجه موتور برای روشن شدن به زمان بیشتری نیاز دارد. اپراتور ممکن است چندین بار تلاش کند تا موتور روشن شود و این موضوع فشار بیشتری به باتری و استارت وارد می‌کند.

اگر مشکل ادامه پیدا کند، باتری نیز به مرور ضعیف‌تر می‌شود و شرایط بدتر خواهد شد. بنابراین سخت روشن شدن موتور فقط یک مشکل مربوط به راحتی اپراتور نیست و ادامه استارت‌های طولانی می‌تواند باعث افزایش استهلاک سیستم استارت شود.

آیا استارت زدن طولانی به موتور آسیب می‌زند؟

استارت زدن طولانی و مکرر می‌تواند فشار زیادی به استارت و باتری وارد کند. راهنماهای عملیاتی Cummins برای برخی موتورهای QSB6.7 تأکید می‌کنند که استارت نباید برای مدت طولانی به‌صورت مداوم درگیر باشد و بین تلاش‌های ناموفق باید زمان کافی در نظر گرفته شود تا از آسیب به استارت جلوگیری شود.

اگر موتور بعد از چند تلاش روشن نمی‌شود، بهتر است علت بررسی شود و فقط تعداد دفعات استارت افزایش پیدا نکند. استارت زدن مداوم بدون تشخیص علت می‌تواند باعث خالی شدن باتری و گرم شدن استارت شود.

باتری چه ارتباطی با سخت روشن شدن موتور دارد؟

باتری یکی از مهم‌ترین بخش‌های سیستم استارت است. اگر ولتاژ یا ظرفیت باتری کاهش پیدا کند، موتور هنگام استارت با سرعت کافی نمی‌چرخد. موتور دیزلی برای ایجاد تراکم مناسب به سرعت چرخش مشخصی نیاز دارد. اگر استارت کند باشد، شرایط احتراق اولیه نیز ضعیف‌تر می‌شود.

در هوای سرد این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا هم عملکرد باتری کاهش پیدا می‌کند و هم مقاومت مکانیکی موتور به دلیل غلیظ‌تر شدن روغن افزایش می‌یابد. بنابراین هنگام سخت روشن شدن موتور Cummins QSB6.7، بررسی باتری باید یکی از اولین مراحل عیب‌یابی باشد.

استارت ضعیف چه علائمی دارد؟

اگر موتور هنگام استارت به‌صورت کند می‌چرخد، ممکن است مشکل از باتری، کابل‌های برق، اتصالات یا خود استارت باشد. گرم شدن بیش از حد کابل‌ها یا مشاهده اتصال ضعیف در سر باتری نیز می‌تواند نشانه وجود مشکل باشد. کابل‌های سولفاته یا اتصالات شل باعث افت ولتاژ می‌شوند. حتی اگر باتری ظاهراً شارژ داشته باشد، افت ولتاژ در کابل یا اتصال می‌تواند باعث شود انرژی کافی به استارت نرسد. به همین دلیل بررسی سیستم استارت باید کامل انجام شود.

نقش روغن موتور در استارت سرد

روغن موتور در دمای پایین غلیظ‌تر می‌شود. هرچه روغن غلیظ‌تر باشد، چرخاندن موتور سخت‌تر خواهد شد. اگر روغن انتخاب‌شده با شرایط دمایی محل کار دستگاه سازگار نباشد، استارت موتور در سرما دشوارتر می‌شود. راهنمای QSB6.7 نیز به اهمیت انتخاب گرانروی روغن در شرایط سرمای شدید اشاره می‌کند. بنابراین در شرایط سرد باید برنامه سرویس و مشخصات روغن مناسب موتور بررسی شود. استفاده از روغن نامناسب می‌تواند علاوه بر سخت شدن استارت، روی روانکاری اولیه موتور نیز اثر بگذارد.

سیستم سوخت‌رسانی را فراموش نکنید؟

اگر سوخت به شکل مناسب به موتور نرسد، حتی سالم بودن سیستم گرم‌کن نیز نمی‌تواند مشکل را کاملاً برطرف کند. فیلتر سوخت گرفته، وجود هوا در مسیر سوخت و مشکلات پمپ تغذیه می‌توانند باعث سخت روشن شدن شوند. یکی از علائم وجود مشکل در سوخت‌رسانی، نیاز به استارت طولانی است. ممکن است موتور پس از روشن شدن نیز چند لحظه عملکرد نامنظم داشته باشد. بنابراین هنگام عیب‌یابی باید وضعیت فیلتر و مسیر سوخت بررسی شود.

وجود هوا در سیستم سوخت چه علائمی دارد؟

وجود هوا در مدار سوخت می‌تواند باعث شود موتور در زمان استارت سوخت مورد نیاز را به‌طور یکنواخت دریافت نکند. سخت روشن شدن، خاموش شدن پس از روشن شدن و عملکرد نامنظم می‌توانند از علائم احتمالی باشند. نشتی در اتصالات یا مشکلات مربوط به فیلتر سوخت می‌تواند باعث ورود هوا شود. تمام اتصالات باید بررسی شوند و هرگونه نشتی احتمالی برطرف شود. در سیستم‌های سوخت‌رسانی، روش هواگیری باید مطابق دستورالعمل موتور و سازنده دستگاه انجام شود.

کیفیت سوخت در هوای سرد اهمیت بیشتری دارد؟

سوخت دیزل در شرایط دمای پایین ممکن است ویژگی‌های متفاوتی داشته باشد و اگر سوخت مناسب شرایط محیط استفاده نشود، عملکرد سیستم سوخت‌رسانی می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد. نگهداری نامناسب سوخت نیز می‌تواند باعث ورود آب و آلودگی به مخزن شود. آب موجود در سوخت می‌تواند مشکلات مختلفی ایجاد کند و باید سیستم سوخت به‌صورت دوره‌ای بررسی شود. فیلتر مناسب و سرویس منظم می‌تواند به کاهش احتمال ورود آلودگی به اجزای حساس کمک کند.

چگونه عملکرد سیستم گرم‌کن بررسی می‌شود؟

بررسی سیستم گرم‌کن باید به‌صورت مرحله‌ای انجام شود. ابتدا وضعیت چراغ‌ها و هشدارهای دستگاه بررسی می‌شود. در مرحله بعد، کدهای خطای ثبت‌شده توسط ECU یا ECM می‌توانند بررسی شوند. سپس سیم‌کشی، سوکت‌ها و منبع تغذیه مدار کنترل می‌شوند. بعد از آن عملکرد قطعه گرم‌کن یا سیستم گرم‌کن هوای ورودی باید با ابزار مناسب اندازه‌گیری شود. انجام این مراحل توسط تعمیرکار آشنا با سیستم موتور باعث می‌شود علت واقعی مشکل دقیق‌تر مشخص شود.

آیا می‌توان گرم‌کن را فقط با نگاه کردن بررسی کرد؟

در بسیاری از موارد خیر. ظاهر سالم قطعه به معنی عملکرد صحیح آن نیست. ممکن است قطعه از بیرون هیچ شکستگی یا آسیب مشخصی نداشته باشد اما مدار داخلی آن دچار مشکل شده باشد. به همین دلیل اندازه‌گیری الکتریکی و بررسی عملکرد واقعی اهمیت دارد. همچنین ممکن است مشکل اصلاً مربوط به خود گرم‌کن نباشد و برق کافی به آن نرسد. بررسی ولتاژ، اتصال بدنه و سیم‌کشی باید بخشی از فرآیند عیب‌یابی باشد.

فیوز و رله چه نقشی دارند؟

سیستم گرم‌کن معمولاً برای فعال شدن به مدار برق و اجزای کنترلی نیاز دارد. اگر فیوز یا رله مربوطه مشکل داشته باشد، ممکن است گرم‌کن فعال نشود. در این شرایط تعویض خود قطعه گرم‌کن نمی‌تواند مشکل را برطرف کند. به همین دلیل قبل از خرید قطعه جدید باید مسیر برق بررسی شود. فیوز سوخته ممکن است نشانه یک اتصال یا مصرف غیرعادی نیز باشد و فقط تعویض فیوز بدون پیدا کردن علت همیشه راه‌حل مناسبی نیست.

سنسور دمای موتور چه ارتباطی با سیستم گرم‌کن دارد؟

سیستم کنترل موتور برای تصمیم‌گیری درباره فعال کردن پیش‌گرمایش به اطلاعات دمایی نیاز دارد. اگر سنسور دما اطلاعات اشتباه ارسال کند، ممکن است سیستم تصور کند موتور گرم‌تر از مقدار واقعی است. در این شرایط مدت زمان پیش‌گرمایش ممکن است کافی نباشد. برعکس، اطلاعات نادرست ممکن است باعث فعال شدن غیرضروری سیستم شود. به همین دلیل در صورت مشاهده عملکرد غیرعادی، سنسورهای مرتبط نیز باید بررسی شوند.

خرابی سیم‌کشی چگونه مشکل ایجاد می‌کند؟

ماشین‌آلات سنگین در معرض لرزش، گردوغبار، رطوبت و تغییرات دمایی قرار دارند. این شرایط می‌تواند باعث فرسودگی سیم‌ها و اتصالات شود. شل شدن سوکت، قطعی سیم یا خوردگی اتصال می‌تواند مانع رسیدن برق کافی به سیستم گرم‌کن شود. گاهی تعمیرکار با تعویض قطعه متوجه می‌شود مشکل همچنان باقی مانده است، زیرا علت اصلی در سیم‌کشی قرار داشته است. بررسی دقیق مدار برق می‌تواند از هزینه‌های غیرضروری جلوگیری کند.

آیا چراغ خطا همیشه روشن می‌شود؟

خیر. همه مشکلات موتور الزاماً باعث روشن شدن چراغ هشدار نمی‌شوند. در راهنماهای مربوط به موتورهای QSB نیز اشاره شده که همه ناهنجاری‌های موتور یا سیستم کنترل لزوماً به‌صورت کد خطا نمایش داده نمی‌شوند. بنابراین اگر دستگاه هیچ کد خطایی ندارد اما سخت روشن می‌شود، نباید نتیجه گرفت که تمام سیستم‌ها سالم هستند. بررسی عملی باتری، استارت، سوخت و سیستم گرم‌کن همچنان ضروری است.

بعد از روشن شدن موتور چه کار باید کرد؟

بعد از روشن شدن موتور چه کار باید کرد؟

پس از روشن شدن موتور سرد، نباید بلافاصله موتور تحت بار سنگین قرار گیرد. موتور برای رسیدن به شرایط مناسب روغن‌کاری و تثبیت فشار روغن به زمان نیاز دارد. در دستورالعمل‌های QSB6.7 توصیه شده که پس از استارت سرد، افزایش دور موتور به‌صورت تدریجی انجام شود تا فشار روغن تثبیت شود و روانکاری قطعات به شرایط مناسب برسد. بارگیری سریع موتور بلافاصله پس از استارت می‌تواند استهلاک قطعات را افزایش دهد. بهتر است موتور طبق دستورالعمل سازنده دستگاه گرم شود و سپس کار تحت بار آغاز شود.

استفاده از اسپری استارت مناسب است؟

استفاده از برخی مواد استارت کمکی بدون توجه به نوع سیستم موتور می‌تواند خطرناک باشد. در مستندات مربوط به QSB6.7 که مجهز به گرم‌کن هوای ورودی است، درباره استفاده از سیالات استارت هشدار داده شده است، زیرا می‌تواند خطر انفجار، آتش‌سوزی و آسیب جدی به موتور ایجاد کند. بنابراین برای روشن کردن موتور سخت‌استارت، نباید بدون بررسی دستورالعمل سازنده از مواد کمکی استفاده کرد. اولویت باید پیدا کردن علت اصلی مشکل باشد.

اشتباهات رایج هنگام سخت روشن شدن موتور

یکی از اشتباهات رایج، استارت زدن مداوم تا خالی شدن کامل باتری است. اشتباه دیگر، تعویض شمع یا گرم‌کن بدون بررسی برق ورودی و سیستم کنترل است. نادیده گرفتن فیلتر سوخت نیز می‌تواند باعث تشخیص اشتباه شود. برخی افراد نیز مشکل باتری را با خرابی گرم‌کن اشتباه می‌گیرند. پاک کردن کد خطا بدون بررسی علت اصلی نیز راه‌حل مناسبی نیست. بهترین روش، عیب‌یابی مرحله‌ای و بررسی ساده‌ترین موارد در ابتدا است.

مراحل پیشنهادی برای بررسی سخت روشن شدن

ابتدا وضعیت باتری بررسی شود. سپس سرعت چرخش موتور هنگام استارت کنترل شود. کابل‌ها و اتصالات برق بررسی شوند. فیلتر سوخت و مسیر سوخت کنترل شود. وجود هوا در سیستم سوخت بررسی شود. روغن موتور و مناسب بودن آن برای شرایط دمایی بررسی شود.

چراغ WAIT-TO-START و فرآیند پیش‌گرمایش کنترل شود. کدهای خطای ثبت‌شده بررسی شوند. سیم‌کشی، فیوز و اجزای کنترلی سیستم گرم‌کن بررسی شوند. در نهایت عملکرد خود سیستم گرم‌کن با ابزار مناسب آزمایش شود. این روش باعث می‌شود احتمال تشخیص اشتباه کاهش پیدا کند.

چه زمانی نیاز به تعمیرکار تخصصی وجود دارد؟

اگر موتور با وجود باتری سالم و سیستم سوخت مناسب همچنان در هوای سرد سخت روشن می‌شود، بررسی تخصصی ضروری است. وجود خطای الکترونیکی، خرابی سنسورها یا مشکل در مدار کنترل ممکن است به تجهیزات عیب‌یابی نیاز داشته باشد. همچنین تست دقیق سیستم گرم‌کن و بررسی عملکرد ECM بهتر است توسط فردی انجام شود که با موتورهای Cummins آشنایی دارد. استفاده از روش‌های غیر اصولی ممکن است باعث آسیب به مدار الکتریکی یا قطعات موتور شود.

سرویس دوره‌ای چگونه از سخت روشن شدن جلوگیری می‌کند؟

سرویس دوره‌ای باعث می‌شود مشکلات قبل از شدید شدن شناسایی شوند. بررسی باتری و اتصالات آن اهمیت زیادی دارد. فیلتر سوخت باید طبق برنامه سرویس تعویض شود. وضعیت آب و آلودگی در سیستم سوخت نیز باید کنترل شود. روغن موتور باید با مشخصات مناسب انتخاب شود. سیم‌کشی و اتصالات نیز باید در بازدیدهای دوره‌ای مورد توجه قرار گیرند. رسیدگی منظم می‌تواند احتمال مواجه شدن با مشکل در یک صبح سرد و زمان نیاز به دستگاه را کاهش دهد.

سخت روشن شدن موتور Cummins QSB6.7 بیل هیوندا R210W-9 در هوای سرد می‌تواند به خرابی سیستم گرم‌کن مربوط باشد، اما این تنها علت احتمالی نیست. باتری ضعیف، استارت کند، روغن نامناسب برای دمای محیط، مشکل در سیستم سوخت‌رسانی، وجود هوا در مدار سوخت، خرابی سنسورها و ایراد در سیم‌کشی نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

در موتورهای QSB6.7، سیستم پیش‌گرمایش و چراغ WAIT-TO-START در شرایط سرد اهمیت زیادی دارند و بهتر است قبل از استارت، فرآیند استاندارد پیش‌گرمایش کامل شود. مدت زمان این فرآیند می‌تواند با کاهش دمای محیط افزایش پیدا کند. اگر موتور در سرما سخت روشن می‌شود، بهتر است ابتدا باتری و سرعت استارت بررسی شود. سپس سیستم سوخت‌رسانی، فیلتر سوخت و وجود هوا در مسیر کنترل شود.

بعد از آن باید وضعیت سیستم گرم‌کن، مدار برق، فیوزها، رله‌ها، سنسورها و سیم‌کشی بررسی شود. تعویض قطعه بدون عیب‌یابی دقیق می‌تواند هزینه اضافی ایجاد کند و مشکل اصلی را برطرف نکند. همچنین استارت زدن طولانی و مکرر می‌تواند به باتری و استارت فشار وارد کند. پس از روشن شدن موتور سرد نیز بهتر است موتور بلافاصله تحت بار سنگین قرار نگیرد و فرصت کافی برای تثبیت فشار روغن و رسیدن به شرایط مناسب کاری داشته باشد.

در نهایت، سرویس منظم و توجه به علائم اولیه بهترین روش برای جلوگیری از سخت روشن شدن موتور است. اگر بیل هیوندا R210W-9 در هوای سرد نسبت به گذشته دیرتر روشن می‌شود، مشکل را نادیده نگیرید. بررسی به‌موقع سیستم گرم‌کن، باتری، استارت و سوخت‌رسانی می‌تواند از خرابی‌های بزرگ‌تر جلوگیری کند و باعث شود موتور Cummins QSB6.7 با اطمینان بیشتری در شرایط مختلف کاری فعالیت کند.

آخرین بروزرسانی: شهریور 28, 1405

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مقالات مرتبط