آموزش فیلر گیری موتور های پرکینز

اگر به تازگی یک دستگاه سنگین با موتور پرکینز خریداری کرده‌اید یا قصد خرید چنین دستگاهی را دارید، احتمالاً عبارت فیلر گیری به گوشتان خورده است. شاید برایتان سوال باشد که فیلر گیری چیست، چرا اهمیت دارد، چه زمانی باید انجام شود و آیا خودتان می‌توانید آن را انجام دهید یا باید حتماً به تعمیرکار مراجعه کنید.

در این مقاله از سنگین کالا، قصد داریم بدون استفاده از جملات بیش از حد فنی و پیچیده، شما را با مفهوم فیلر گیری موتورهای پرکینز آشنا کنیم. هدف این است که وقتی درباره سلامت موتور ماشین خود صحبت می‌شود، بدانید تکنسین چه کاری انجام می‌دهد و چرا این کار برای عمر موتور حیاتی است.

همچنین به شما کمک می‌کنیم تا علائم نیاز موتور به فیلر گیری را تشخیص دهید، مراحل انجام آن را درک کنید و هزینه منطقی را تخمین بزنید. به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، دانستن این اطلاعات به شما قدرت انتخاب بیشتری می‌دهد و از هزینه‌های اضافی جلوگیری می‌کند.

فیلر گیری موتور پرکینز

فیلر گیری یا تنظیم لقی سوپاپ، یعنی تنظیم فاصله مکانیکی بین میل سوپاپ و بازوی سوپاپ یا خود سوپاپ در موتورهای دیزلی چهارزمانه. موتور پرکینز نیز از این قاعده مستثنی نیست. وقتی موتور کار می‌کند، قطعات فلزی داغ می‌شوند و منبسط می‌گردند. اگر فاصله سوپاپ در حالت سرد خیلی کم باشد، پس از گرم شدن موتور، سوپاپ کاملاً بسته نمی‌شود و گاز داغ از کنار آن به بیرون نشت می‌کند.

اگر فاصله بیش از حد زیاد باشد، ضربات شدیدی به سوپاپ و نشیمنگاه آن وارد می‌شود و صدای تق تق فلزی از بالای موتور بلند می‌شود. هر دو حالت به مرور زمان باعث کاهش راندمان موتور، افزایش مصرف سوخت و در نهایت آسیب جدی و پرهزینه به موتور می‌شود.

به زبان ساده، فیلر گیری یعنی تنظیم یک فاصله بسیار کوچک اما بسیار حیاتی که سلامت و عمر موتور پرکینز شما به آن بستگی دارد. شرکت پرکینز برای هر مدل موتور، یک عدد استاندارد برای این فاصله مشخص کرده است که معمولاً بین ۰.۱۵ تا ۰.۵۰ میلی‌متر برای سوپاپ هوا و بین ۰.۲۰ تا ۰.۶۰ میلی‌متر برای سوپاپ دود متغیر است.

توجه داشته باشید که فیلر گیری همیشه باید روی موتور سرد و با دمای زیر سی درجه سانتی‌گراد انجام شود، زیرا تنظیم روی موتور گرم نتیجه معکوس خواهد داشت.

چرا فیلر گیری برای موتور پرکینز حیاتی است؟

موتورهای پرکینز به دلیل دوام بالا، مصرف بهینه سوخت و قابلیت اطمینان در ماشین‌آلات راهسازی، ژنراتورها و ماشین‌های کشاورزی شهرت جهانی دارند. اما اگر فاصله سوپاپ به موقع تنظیم نشود، این مزایا به سرعت از بین می‌رود. اولین و مهمترین دلیلی که هر مشتری یا مصرف‌کننده‌ای باید به فیلر گیری توجه کند، افزایش عمر موتور است.

تنظیم دقیق فاصله سوپاپ از برخورد فلز به فلز و سایش زودهنگام قطعات جلوگیری می‌کند. دومین دلیل، بهبود شتاب و قدرت موتور است. وقتی سوپاپ‌ها در زمان درست باز و بسته شوند، هوای بیشتری وارد سیلندر شده و احتراق کامل‌تری انجام می‌شود. سومین دلیل، کاهش مصرف سوخت است.

یک موتور پرکینز با فاصله سوپاپ استاندارد می‌تواند تا ده درصد سوخت کمتری مصرف کند که برای هر مشتری صرفه‌جویی قابل توجهی به همراه دارد. چهارمین دلیل، کاهش آلایندگی و دود موتور است. احتراق بهتر یعنی دود کمتر و عبور آسان‌تر از معاینه فنی. پنجمین دلیل، استارت آسان در هوای سرد است. سوپاپ‌های تنظیم شده، تراکم سیلندر را حفظ می‌کنند و موتور بدون دردسر روشن می‌شود.

ششمین دلیل، جلوگیری از سوختن نشیمنگاه سوپاپ است. فاصله کم باعث نشتی گاز داغ و ذوب شدن نشیمنگاه می‌شود که تعمیر آن بسیار پرهزینه است. در نهایت، بی‌توجهی به فیلر گیری می‌تواند منجر به سوختن خود سوپاپ، ترک خوردن سرسیلندر یا شکستن میل سوپاپ شود.

هزینه تعمیر این موارد چندین برابر یک فیلر گیری ساده و پیشگیرانه است. بنابراین به عنوان یک مصرف‌کننده هوشمند، بهتر است به موقع برای فیلر گیری اقدام کنید تا با هزینه کم، از بروز خسارت‌های بزرگ جلوگیری نمایید.

نشانه‌های نیاز موتور پرکینز به فیلر گیری

به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، نیازی به باز کردن موتور یا داشتن دانش تخصصی عمیق ندارید. فقط کافی است به چند علامت ساده توجه کنید تا متوجه شوید زمان فیلر گیری فرا رسیده است. اولین و واضح‌ترین علامت، شنیدن صدای تق تق فلزی از بالای موتور است. این صدا مخصوصاً وقتی موتور سرد است و در دور آرام کار می‌کند، بیشتر به گوش می‌رسد.

دومین علامت، افت توان موتور هنگام سربالایی یا زمانی که دستگاه زیر بار سنگین کار می‌کند، است. ماشین یا دستگاه سنگین به نظر می‌رسد نفس کم می‌آورد و قدرت سابق را ندارد. سومین علامت، لرزش غیرعادی موتور در دور آرام است. موتور نامنظم کار می‌کند و شاید حتی خاموش شود.

چهارمین علامت، افزایش ناگهانی مصرف سوخت است بدون اینکه تغییری در نوع کار یا مسیر ایجاد شده باشد. اگر باک زودتر از همیشه خالی می‌شود، به فیلر گیری شک کنید. پنجمین علامت، دود سیاه یا سفید غلیظ از اگزوز است. این دود نشانه احتراق ناقص در سیلندرهاست. ششمین علامت، استارت سخت در صبح‌های سرد است. اگر مجبور هستید چندین بار استارت بزنید تا موتور روشن شود، احتمالاً لقی سوپاپ ها نامناسب است.

هفتمین علامت، کاهش فشار روغن یا روغن سوزی در موارد پیشرفته‌تر است. توجه داشته باشید که حتی اگر هیچکدام از این علائم را ندارید، شرکت سازنده پرکینز توصیه می‌کند هر پانصد ساعت کارکرد موتور یا هر شش ماه یکبار، هرکدام که زودتر فرا رسید، فیلر گیری بررسی و در صورت نیاز تنظیم شود. رعایت این بازه زمانی، بهترین راهکار برای جلوگیری از آسیب‌های جدی به موتور است.

آیا خودتان می‌توانید فیلر گیری موتور پرکینز را انجام دهید؟

پاسخ صادقانه به این سوال این است که اگر تجربه قبلی کار با موتورهای دیزلی ندارید، بهتر است این کار را به یک تعمیرکار ماهر بسپارید. فیلر گیری نیاز به دقت بسیار بالا، ابزار مخصوص و آشنایی با ترتیب احتراق موتور پرکینز دارد. یک اشتباه کوچک در تنظیم فاصله می‌تواند به سوپاپ‌ها یا میل سوپاپ آسیب بزند.

اما به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، دانستن مراحل فیلر گیری به شما کمک می‌کند تا از صحت کار تعمیرکار مطمئن شوید، هزینه منطقی را تشخیص دهید، از سلامت موتور خود آگاه‌تر باشید و در مواقع ضروری مثلاً در مناطق دورافتاده که تعمیرکار در دسترس نیست، بتوانید به فرد کمک کنید یا حداقل متوجه اشتباه او شوید.

همچنین وقتی می‌دانید تعمیرکار چه کاری باید انجام دهد، اعتماد به نفس بیشتری برای سوال پرسیدن و پیگیری خواهید داشت. در ادامه، مراحل گام به گام فیلر گیری را به زبان ساده توضیح می‌دهیم تا بدانید در تعمیرگاه چه اتفاقی می‌افتد.

ابزارهای لازم برای فیلر گیری موتور پرکینز

برای انجام یک فیلر گیری حرفه‌ای روی موتور پرکینز، به چند ابزار ساده اما تخصصی نیاز است. اولین و مهمترین ابزار، فیلر گیج است که مجموعه‌ای از تیغه‌های نازک فلزی با ضخامت‌های مشخص مانند ۰.۱۵، ۰.۲۰، ۰.۲۵، ۰.۳۰ و ۰.۴۰ میلی‌متر می‌باشد. دومین ابزار، آچار سوپاپ یا آچار تنظیم لقی است که برای چرخاندن پیچ تنظیم روی بازوی سوپاپ استفاده می‌شود.

سومین ابزار، آچار جغجغه و سری مناسب برای باز کردن درپوش سوپاپ‌ها (درپوش سرسیلندر) است. چهارمین ابزار، آچار مخصوص برای چرخاندن میل لنگ و تنظیم موتور در نقطه مرگ بالا است. پنجمین ابزار، دفترچه راهنمای فنی موتور پرکینز شماست که مقدار دقیق فاصله سوپاپ و ترتیب تنظیم را مشخص می‌کند.

یک مشتری آگاه می‌تواند با دیدن این ابزارها در تعمیرگاه، از تخصصی بودن کار مطمئن شود. همچنین اگر قصد خرید فیلر گیج یا سایر ابزار را دارید، سنگین کالا انواع ابزارهای تخصصی تعمیر موتورهای پرکینز را با کیفیت بالا و قیمت مناسب عرضه می‌کند.

مراحل گام به گام فیلر گیری موتور پرکینز

در این بخش، مراحل فیلر گیری را مرحله به مرحله و بدون اصطلاحات پیچیده توضیح می‌دهیم تا به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، درک روشنی از فرآیند کار داشته باشید.

مرحله اول، آماده سازی موتور است. موتور باید کاملاً سرد باشد. بهتر است دستگاه حداقل هشت تا ده ساعت خاموش بوده باشد تا دمای موتور به زیر سی درجه سانتی‌گراد برسد. سپس درپوش سوپاپ‌ها که روی سرسیلندر قرار دارد، باز می‌شود.

مرحله دوم، دسترسی به میل لنگ است. برای چرخاندن میل لنگ، معمولاً باید یک محافظ فلزی روی فلایویل یا جلوی موتور را باز کنید. سپس با استفاده از آچار مخصوص، میل لنگ را به آرامی می‌چرخانید تا موتور در نقطه مرگ بالا قرار گیرد. نقطه مرگ بالا یعنی جایی که پیستون سیلندر شماره یک در بالاترین نقطه خود قرار دارد و هر دو سوپاپ آن بسته هستند.

مرحله سوم، تعیین سیلندری که آماده تنظیم است. در موتورهای پرکینز بسته به تعداد سیلندرها و ترتیب احتراق، یک الگوی مشخص برای تنظیم فیلر وجود دارد. برای مثال در موتور چهار سیلندر پرکینز، وقتی سیلندر شماره یک در نقطه مرگ بالا است، معمولاً سوپاپ‌های سیلندرهای یک، دو، سه و چهار به ترتیب خاصی تنظیم می‌شوند. تعمیرکار از دفترچه راهنما یا تجربه خود برای دانستن این ترتیب استفاده می‌کند.

مرحله چهارم، اندازه گیری فاصله فعلی است. تعمیرکار تیغه فیلر گیج با ضخامت استاندارد را بین بازوی سوپاپ و میل سوپاپ قرار می‌دهد. اگر تیغه به راحتی وارد شود و کمی اصطکاک داشته باشد، فاصله مناسب است. اگر تیغه وارد نشود، فاصله کم است. اگر تیغه خیلی شل و بدون اصطکاک وارد شود، فاصله زیاد است.

مرحله پنجم، تنظیم فاصله است. اگر فاصله مناسب نباشد، تعمیرکار با آچار سوپاپ، پیچ تنظیم روی بازوی سوپاپ را شل یا سفت می‌کند تا فاصله به مقدار استاندارد برسد. سپس پیچ قفلی را محکم می‌بندد تا تنظیم انجام شده تغییر نکند. بعد از هر تنظیم، مجدداً با فیلر گیج، فاصله را بررسی می‌کند تا از صحت کار اطمینان حاصل شود.

مرحله ششم، چرخاندن میل لنگ برای تنظیم بقیه سیلندرها است. پس از اتمام تنظیم روی یک دسته از سوپاپ‌ها، میل لنگ یک دور کامل چرخانده می‌شود تا موتور در نقطه مرگ بالا برای سیلندرهای دیگر قرار گیرد. سپس مراحل تنظیم برای سوپاپ‌های باقی مانده تکرار می‌شود.

مرحله هفتم، بررسی نهایی و بستن قطعات است. پس از اتمام تنظیم تمام سوپاپ‌ها، تعمیرکار یک بار دیگر میل لنگ را دو دور کامل می‌چرخاند و با فیلر گیج، چند سوپاپ را به صورت تصادفی بررسی می‌کند تا مطمئن شود هیچ پیچی شل نشده است. سپس واشر جدید درپوش سوپاپ‌ها را جایگزین می‌کند و درپوش را با گشتاور مناسب می‌بندد. در نهایت، موتور روشن می‌شود و صدای آن از نظر وجود صداهای غیرعادی بررسی می‌گردد.

نکات مهمی که هر راننده ای قبل از فیلر گیری باید بداند

به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، قبل از سپردن دستگاه خود به تعمیرکار، بهتر است چند نکته اساسی را بدانید. اولین نکته این است که همیشه از تعمیرکار بخواهید فیلر گیری را روی موتور سرد انجام دهد. اگر تعمیرکار اصرار دارد که روی موتور گرم کار کند، نشانه غیرحرفه‌ای بودن اوست.

دومین نکته، استفاده از فیلر گیج با کیفیت است. ابزارهای ارزان و بی‌کیفیت ممکن است ضخامت دقیقی نداشته باشند و نتیجه کار را خراب کنند. سومین نکته، تعویض واشر درپوش سوپاپ‌ها بعد از هر بار باز کردن است. واشر قدیمی ممکن است پس از بسته شدن مجدد، نشتی روغن ایجاد کند. چهارمین نکته، توجه به بازه زمانی منظم است.

حتی اگر علائمی نمی‌بینید، هر پانصد ساعت کارکرد یا هر شش ماه یکبار، فیلر گیری را انجام دهید. پنجمین نکته، ثبت تاریخ و ساعت کارکرد در دفترچه سرویس دستگاه است. این کار به شما کمک می‌کند برنامه منظمی برای نگهداری داشته باشید. ششمین نکته، این است که فیلر گیری را همیشه همراه با تعویض روغن و فیلترها انجام دهید تا موتور در بهترین شرایط ممکن قرار گیرد.

هفتمین نکته، اگر موتور پرکینز شما تازه تعمیر اساسی شده است، پس از پانصد کیلومتر یا پنجاه ساعت کارکرد اولیه، حتماً فیلر گیری مجدد انجام شود زیرا قطعات جدید کمی نشست می‌کنند و فاصله سوپاپ تغییر می‌کند.

هزینه فیلر گیری موتور پرکینز چقدر است؟

هزینه فیلر گیری به عوامل مختلفی بستگی دارد. اولین عامل، مدل موتور پرکینز است. موتورهای بزرگتر با تعداد سیلندر بیشتر، زمان بیشتری برای تنظیم نیاز دارند و بنابراین هزینه بیشتری دارند. دومین عامل، دسترسی به موتور است. در برخی ماشین‌آلات سنگین، برای باز کردن درپوش سوپاپ‌ها باید قطعات دیگری مانند لوله‌ها یا شلنگ‌ها را کنار زد که زمان کار را افزایش می‌دهد.

سومین عامل، نرخ دستمزد تعمیرکار در منطقه شماست. به طور متوسط در ایران، هزینه فیلر گیری یک موتور پرکینز چهار سیلندر بین پانصد هزار تا یک میلیون و دویست هزار تومان است. برای موتورهای شش سیلندر، هزینه بین هشتصد هزار تا یک میلیون و هشتصد هزار تومان متغیر است.

این هزینه شامل اجرت کار، تعویض واشر درپوش سوپاپ‌ها و استفاده از فیلر گیج می‌شود. به عنوان یک مشتری آگاه، بهتر است قبل از انجام کار، از دو یا سه تعمیرگاه معتبر استعلام قیمت بگیرید و فاکتور رسمی دریافت کنید. توجه داشته باشید که هزینه فیلر گیری در مقایسه با هزینه تعویض سوپاپ سوخته یا تعمیر سرسیلندر ترک خورده که ممکن است ده تا بیست برابر بیشتر شود، بسیار ناچیز و به صرفه است. پس این هزینه پیشگیرانه را جزو سرمایه‌گذاری روی سلامت موتور پرکینز خود در نظر بگیرید.

اشتباهات رایج در فیلر گیری موتور پرکینز

متأسفانه حتی برخی تعمیرکاران نیز اشتباهاتی در انجام فیلر گیری مرتکب می‌شوند. به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، آگاهی از این اشتباهات به شما کمک می‌کند تا تعمیرکار خوب را از بد تشخیص دهید.

• اولین اشتباه رایج، انجام فیلر گیری روی موتور گرم است که قبلاً اشاره کردیم.
• دومین اشتباه، استفاده از فیلر گیج کثیف یا زنگ زده است. این ابزارها باید تمیز و عاری از هرگونه ذرات خارجی باشند تا اندازه‌گیری دقیق انجام شود.
• سومین اشتباه، سفت نکردن کامل پیچ قفلی بعد از تنظیم است. این کار باعث می‌شود پس از چند ساعت کارکرد، پیچ تنظیم شل شود و فاصله تغییر کند.
• چهارمین اشتباه، تنظیم فاصله برای تمام سوپاپ‌ها بدون در نظر گرفتن ترتیب صحیح است. برخی تعمیرکاران بی تجربه، تمام سوپاپ‌ها را با هم تنظیم می‌کنند که کاملاً اشتباه است.
• پنجمین اشتباه، باز کردن بیش از حد پیچ تنظیم در یک مرحله است که ممکن است به سوپاپ یا نشیمنگاه آسیب بزند.
• ششمین اشتباه، استفاده از آچار نامناسب که باعث آسیب دیدن پیچ تنظیم می‌شود.
• هفتمین اشتباه، بی توجهی به تعویض واشر درپوش سوپاپ‌ها که منجر به نشت روغن و کثیف شدن اطراف موتور می‌شود.
• هشتمین اشتباه، بررسی نکردن نهایی با چرخاندن دو دور میل لنگ است. اگر یک تعمیرکار این اشتباهات را مرتکب شود، بهتر است از خدمات او استفاده نکنید.

تفاوت فیلر گیری در مدل‌های مختلف موتور پرکینز

موتورهای پرکینز در مدل‌های بسیار متنوعی از موتورهای کوچک دو سیلندر گرفته تا موتورهای بزرگ هشت و دوازده سیلندر تولید می‌شوند. به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، دانستن این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند تا انتظار واقع‌بینانه‌ای از فرآیند فیلر گیری داشته باشید.

در موتورهای سری ۴۰۰ و ۸۰۰ پرکینز که معمولاً در ماشین‌های کشاورزی کوچک و ژنراتورهای خانگی استفاده می‌شوند، فیلر گیری نسبتاً ساده و سریع است و معمولاً کمتر از یک ساعت زمان می‌برد. در موتورهای سری ۱۱۰۰ و ۱۳۰۰ پرکینز که در لودرها، بیل‌های مکانیکی و کمپرسی‌های متوسط به کار می‌روند، دسترسی به سوپاپ‌ها کمی دشوارتر است و زمان بیشتری نیاز دارد.

در موتورهای سری ۲۲۰۰ و ۲۸۰۰ پرکینز که در ماشین‌آلات سنگین راهسازی و معادن استفاده می‌شوند، فیلر گیری به دلیل تعداد زیاد سیلندرها و پیچیدگی دسترسی، ممکن است سه تا چهار ساعت زمان ببرد. همچنین مقدار فاصله استاندارد سوپاپ در مدل‌های مختلف متفاوت است. برای مثال در موتور پرکینز ۱۱۰۴، فاصله سوپاپ هوا معمولاً ۰.۲۰ میلی‌متر و سوپاپ دود ۰.۳۰ میلی‌متر است.

در موتور پرکینز ۱۳۰۰، این مقادیر به ترتیب ۰.۱۵ و ۰.۲۵ میلی‌متر می‌باشند. بنابراین همیشه باید به دفترچه راهنمای همان مدل موتور مراجعه کرد. سنگین کالا به عنوان مرجع تخصصی قطعات و خدمات موتورهای پرکینز، اطلاعات دقیق تمام مدل‌ها را در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهد.

فیلر گیری یکی از ساده‌ترین، کم هزینه‌ترین و در عین حال مؤثرترین اقدامات نگهداری پیشگیرانه برای موتور پرکینز شماست. یک موتور پرکینز که فاصله سوپاپ آن به موقع و دقیق تنظیم شود، هزاران ساعت کارکرد بدون دردسر خواهد داشت. در مقابل، بی توجهی به این تنظیم ساده می‌تواند به سرعت موتوری سالم را به یک معضل پرهزینه تبدیل کند.

به عنوان یک مشتری یا مصرف‌کننده، توصیه ما در سنگین کالا این است که دفترچه راهنمای دستگاه خود را مطالعه کنید و بازه زمانی دقیق فیلر گیری را یادداشت کنید. هر شش ماه یکبار یا هر پانصد ساعت کارکرد، یک بازدید ساده از تعمیرگاه معتبر داشته باشید. اگر به علائمی مانند صدای تق تق، کاهش توان، افزایش مصرف سوخت یا دود کردن موتور برخورد کردید، فوراً نسبت به بررسی فیلر گیری اقدام کنید.

همچنین همیشه از تعمیرکاری بخواهید که ابزار مناسب و تجربه کافی در کار با موتورهای پرکینز دارد. هزینه فیلر گیری را جزئی از بودجه نگهداری سالانه خود در نظر بگیرید. به یاد داشته باشید که یک موتور پرکینز سالم نه تنها ارزش دستگاه شما را حفظ می‌کند، بلکه هزینه سوخت و تعمیرات را به طرز چشمگیری کاهش می‌دهد.

سنگین کالا همواره در کنار مشتریان خود است تا با ارائه اطلاعات دقیق و خدمات با کیفیت، بیشترین بهره‌مندی را از تجهیزات خود داشته باشند. اگر سوالی درباره فیلر گیری یا هر موضوع دیگری درباره موتورهای پرکینز دارید، تیم پشتیبانی سنگین کالا آماده پاسخگویی به شماست.