
در صنعت ساختوساز و پروژههای عمرانی، انتخاب تجهیزات مناسب تأثیر مستقیمی بر سرعت اجرا، ایمنی کارگاه و کنترل هزینهها دارد. یکی از مهمترین تجهیزات در این حوزه جرثقیل است. بسیاری از پیمانکاران و فعالان بازار تجهیزات ساختمانی هنگام خرید یا اجاره این دستگاه با این پرسش روبهرو میشوند که تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی در چیست و کدام گزینه برای پروژه آنها مناسبتر است؟
شناخت دقیق این تفاوتها به شما کمک میکند تا بر اساس نوع پروژه، حجم بار، شرایط محیطی و بودجه، انتخابی حرفهای و اقتصادی داشته باشید. در این مقاله از سایت سنگین کالا بهصورت تخصصی به بررسی کامل این موضوع میپردازیم.
جرثقیل کارگاهی چیست و چه کاربردی دارد؟
جرثقیل کارگاهی که با نام جرثقیل ساختمانی نیز شناخته میشود، یکی از پرکاربردترین تجهیزات در پروژههای ساختمانی کوچک و متوسط است. این نوع جرثقیل معمولاً در محل پروژه نصب شده و تا پایان عملیات ساخت در همان مکان باقی میماند.

کاربرد اصلی جرثقیل کارگاهی جابجایی مصالح ساختمانی مانند سیمان، آجر، بلوک، ماسه، ابزارآلات و قطعات فلزی سبک به طبقات مختلف ساختمان است. این دستگاه معمولاً از یک پایه فلزی مستحکم، بازوی گردان، الکتروموتور، گیربکس، وینچ و سیم بکسل تشکیل شده است.
سیستم عملکرد آن نسبتاً ساده است. موتور الکتریکی با استفاده از برق تکفاز یا سهفاز نیروی لازم را برای چرخش و بالا کشیدن بار فراهم میکند. ظرفیت این نوع جرثقیل معمولاً بین ۲۵۰ کیلوگرم تا یک تن متغیر است و برای ساختمانهای مسکونی و پروژههای شهری گزینهای مناسب محسوب میشود. یکی از مزیتهای مهم جرثقیل کارگاهی، قیمت مناسبتر آن نسبت به انواع ماشینی است. همچنین هزینه نگهداری پایینتر و سادگی تعمیرات باعث شده در بازار ساختوساز بسیار پرطرفدار باشد.
جرثقیل ماشینی چیست و در چه پروژههایی استفاده میشود؟
جرثقیل ماشینی که با عنوان جرثقیل متحرک نیز شناخته میشود، روی شاسی کامیون یا خودروهای سنگین نصب میشود و قابلیت جابجایی بین پروژههای مختلف را دارد. این نوع جرثقیل در پروژههای صنعتی، عمرانی بزرگ، نفت و گاز و سازههای سنگین کاربرد گستردهای دارد.
جرثقیلهای ماشینی دارای بوم تلسکوپی یا خرپایی هستند که به کمک سیستمهای هیدرولیکی پیشرفته حرکت میکنند. این دستگاهها میتوانند بارهایی با وزن چند تن تا صدها تن را جابجا کنند. به همین دلیل در نصب اسکلتهای فلزی سنگین، انتقال ماشینآلات صنعتی، جابجایی کانکس و سازههای پیشساخته بسیار مورد استفاده قرار میگیرند.
موتور این جرثقیلها معمولاً دیزلی است و علاوه بر سیستم حرکتی، سیستم هیدرولیک قدرتمندی برای کنترل بازو و بالابری دارند. همچنین مجهز به جکهای تعادل یا اوتریگر هستند که هنگام عملیات باربرداری، پایداری دستگاه را تضمین میکنند.
تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی از نظر ساختار فنی
یکی از مهمترین تفاوتهای این دو نوع جرثقیل در ساختار فنی آنهاست. جرثقیل کارگاهی ساختاری سادهتر دارد و بیشتر بر پایه سیستم وینچ و موتور الکتریکی طراحی شده است. این در حالی است که جرثقیل ماشینی از سیستمهای پیچیده هیدرولیکی، کنترل الکترونیکی و مکانیزمهای تعادل پیشرفته بهره میبرد.
از نظر تحرک نیز تفاوت کاملاً مشهود است. جرثقیل کارگاهی پس از نصب در محل پروژه ثابت میماند و جابجایی آن نیازمند باز کردن و نصب مجدد است. اما جرثقیل ماشینی بهراحتی میتواند در سطح شهر یا حتی بین استانها حرکت کند و در پروژههای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
در بحث منبع انرژی نیز تفاوت وجود دارد. جرثقیل کارگاهی با برق کار میکند، در حالی که جرثقیل ماشینی وابسته به سوخت دیزل است. این موضوع بر هزینههای عملیاتی و شرایط استفاده از هر دستگاه تأثیر مستقیم دارد.
تفاوت از نظر ظرفیت باربرداری
ظرفیت باربرداری یکی از تعیینکنندهترین عوامل در انتخاب نوع جرثقیل است. جرثقیلهای کارگاهی برای حمل مصالح ساختمانی سبک و نیمهسنگین طراحی شدهاند و معمولاً ظرفیت محدودی دارند. استفاده بیش از حد ظرفیت مجاز میتواند باعث آسیب به دستگاه یا حتی بروز حوادث خطرناک شود.
در مقابل، جرثقیلهای ماشینی برای بارهای سنگین صنعتی طراحی شدهاند. این دستگاهها قادرند قطعات فلزی عظیم، تجهیزات کارخانهای یا سازههای بتنی بزرگ را جابجا کنند. بنابراین در پروژههایی که وزن بار بالا است، انتخاب جرثقیل ماشینی ضروری خواهد بود.

تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی از نظر هزینه
هزینه یکی از مهمترین فاکتورهای تصمیمگیری برای پیمانکاران است. جرثقیل کارگاهی به دلیل ساختار سادهتر و ظرفیت پایینتر، قیمت خرید یا اجاره کمتری دارد. همچنین مصرف برق بهجای سوخت و هزینه نگهداری پایینتر، آن را به گزینهای اقتصادی برای پروژههای ساختمانی تبدیل کرده است.
در مقابل، جرثقیل ماشینی هزینه اولیه بالاتری دارد. علاوه بر قیمت خرید یا اجاره، هزینه سوخت، بیمه، مجوزهای تردد و دستمزد اپراتور حرفهای نیز باید در نظر گرفته شود. با این حال در پروژههای بزرگ، سرعت و توان بالای این دستگاه باعث کاهش زمان اجرا و در نهایت صرفهجویی در هزینه کلی پروژه میشود.
تفاوت از نظر ایمنی و استانداردها
ایمنی در استفاده از جرثقیلها اهمیت بسیار زیادی دارد. جرثقیل کارگاهی در صورت نصب صحیح و مهاربندی اصولی میتواند عملکرد ایمنی داشته باشد، اما به دلیل ساختار سادهتر، وابستگی بیشتری به مهارت نصاب و اپراتور دارد.
جرثقیلهای ماشینی معمولاً مجهز به سیستمهای هشدار اضافهبار، سنسورهای تعادل و سیستمهای کنترل پیشرفته هستند که احتمال خطا را کاهش میدهند. البته این تجهیزات نیز تنها در صورت استفاده صحیح و رعایت استانداردهای ایمنی عملکرد مطمئن خواهند داشت. در هر دو نوع جرثقیل، آموزش اپراتور، سرویس دورهای و رعایت ظرفیت مجاز از عوامل حیاتی در پیشگیری از حوادث محسوب میشود.
شرایط محیطی و فضای کاری
جرثقیل کارگاهی برای فضاهای محدود شهری و پروژههای ساختمانی داخل بافت مسکونی بسیار مناسب است. ابعاد کوچکتر و نصب در محل پروژه باعث میشود فضای زیادی اشغال نکند. اما جرثقیل ماشینی برای کار نیاز به فضای بازتر دارد تا بتواند جکهای تعادل را باز کند و عملیات باربرداری را انجام دهد. بنابراین در پروژههایی با محدودیت شدید فضا، استفاده از جرثقیل ماشینی ممکن است با چالش همراه باشد.
اگر پروژه شما ساخت یک ساختمان چند طبقه مسکونی یا تجاری است و نیاز به جابجایی مصالح ساختمانی دارید، جرثقیل کارگاهی انتخابی منطقی و اقتصادی خواهد بود. اما اگر با سازههای فلزی سنگین، ماشینآلات صنعتی یا پروژههای زیرساختی بزرگ سر و کار دارید، جرثقیل ماشینی گزینهای حرفهایتر و کارآمدتر است درک دقیق تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی به شما کمک میکند تا علاوه بر کاهش هزینهها، بهرهوری پروژه را افزایش داده و ایمنی کارگاه را تضمین کنید.
بررسی تخصصی مزایا و معایب جرثقیل کارگاهی و ماشینی
در بخش اول مقاله به تعریف و بررسی کلی تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی پرداختیم. در این بخش قصد داریم بهصورت عمیقتر مزایا، معایب، شرایط نگهداری، طول عمر، هزینههای پنهان و نکات مهم هنگام انتخاب هرکدام را بررسی کنیم تا بتوانید تصمیمی دقیقتر و حرفهایتر بگیرید. شناخت نقاط قوت و ضعف هر تجهیز صنعتی باعث میشود از هزینههای اضافی، توقف پروژه و حتی حوادث احتمالی جلوگیری شود. به همین دلیل بررسی فنی قبل از خرید یا اجاره جرثقیل اهمیت زیادی دارد.
مزایای جرثقیل کارگاهی
یکی از مهمترین مزایای جرثقیل کارگاهی، سادگی ساختار آن است. این سادگی باعث میشود تعمیرات آن سریعتر و کمهزینهتر انجام شود. قطعات جرثقیل مصرفی مانند سیم بکسل، قلاب، بلبرینگ و الکتروموتور بهراحتی در بازار یافت میشوند و هزینه تعویض آنها نسبتاً پایین است.
مزیت مهم دیگر، قیمت اقتصادی این نوع جرثقیل است. برای پروژههای ساختمانی کوچک و متوسط، خرید یا اجاره جرثقیل کارگاهی فشار مالی زیادی ایجاد نمیکند. همین موضوع باعث شده بسیاری از پیمانکاران ساختمانی آن را بهعنوان تجهیز ثابت کارگاه انتخاب کنند.
نصب آسان نیز از دیگر مزایای آن محسوب میشود. در مدت زمان کوتاهی میتوان دستگاه را در محل پروژه مستقر و آماده بهرهبرداری کرد. همچنین مصرف برق بهجای سوخت دیزل، هزینه جاری را کاهش میدهد و آلودگی صوتی و زیستمحیطی کمتری ایجاد میکند. از نظر فضای اشغالی نیز جرثقیل کارگاهی گزینه مناسبی برای پروژههای شهری است. در ساختمانهایی که فضای محدود دارند، این نوع جرثقیل بهراحتی قابل استفاده است.
معایب جرثقیل کارگاهی
با وجود مزایا، جرثقیل کارگاهی محدودیتهایی نیز دارد. مهمترین محدودیت آن ظرفیت باربرداری پایین است. این دستگاه برای بارهای سنگین طراحی نشده و استفاده بیش از ظرفیت میتواند منجر به آسیب جدی یا سقوط بار شود. نکته دیگر، وابستگی به برق است. در صورت قطع برق یا نوسانات شدید، عملکرد دستگاه مختل میشود. در برخی مناطق که زیرساخت برق پایدار نیست، این موضوع میتواند مشکلساز باشد.
همچنین جرثقیل کارگاهی پس از نصب، تحرک ندارد. اگر پروژه در چند نقطه مختلف اجرا شود، جابجایی دستگاه زمانبر و هزینهبر خواهد بود. از نظر ایمنی نیز اگر نصب بهصورت اصولی انجام نشود یا مهاربندی مناسب نداشته باشد، خطر واژگونی یا شکستگی بازو وجود دارد. بنابراین اجرای صحیح استانداردهای ایمنی بسیار حیاتی است.

مزایای جرثقیل ماشینی
جرثقیل ماشینی از نظر قدرت و انعطافپذیری عملکرد، یک تجهیز حرفهای محسوب میشود. مهمترین مزیت آن ظرفیت بالای باربرداری است. این دستگاه میتواند بارهای چندین تنی را با دقت و کنترل بالا جابجا کند.
قابلیت جابجایی سریع بین پروژهها یکی دیگر از مزایای مهم آن است. پیمانکارانی که پروژههای متعددی در نقاط مختلف دارند، میتوانند از یک جرثقیل ماشینی برای چند پروژه استفاده کنند و بهرهوری را افزایش دهند.
سیستمهای ایمنی پیشرفته در این نوع جرثقیل باعث افزایش امنیت عملیات میشود. سنسورهای اضافهبار، سیستم کنترل تعادل، جکهای تثبیتکننده و کابین کنترل حرفهای، احتمال خطای انسانی را کاهش میدهد. همچنین دقت در مانور و تنظیم زاویه بوم باعث میشود نصب سازههای فلزی یا تجهیزات صنعتی با ظرافت بیشتری انجام شود. این ویژگی در پروژههای حساس صنعتی اهمیت زیادی دارد.
معایب جرثقیل ماشینی
با وجود تمام مزایا، جرثقیل ماشینی هزینه بالایی دارد. قیمت خرید این دستگاهها بسیار زیاد است و حتی اجاره آنها نیز نسبت به جرثقیل کارگاهی گرانتر است. هزینه سوخت، تعمیرات تخصصی، بیمه، مجوز تردد شهری و دستمزد اپراتور حرفهای از جمله هزینههای جاری این تجهیز محسوب میشود. همچنین نگهداری آن نیازمند سرویسهای دورهای تخصصی است.
نکته دیگر نیاز به فضای کافی برای استقرار دستگاه است. جرثقیل ماشینی برای باز کردن جکهای تعادل و انجام عملیات ایمن، به فضای باز نیاز دارد. در پروژههایی که محدودیت فضا وجود دارد، ممکن است استفاده از آن دشوار باشد.
بررسی طول عمر و استهلاک
طول عمر هر جرثقیل به نحوه استفاده، سرویس دورهای و کیفیت قطعات بستگی دارد. جرثقیل کارگاهی در صورت استفاده صحیح و عدم اضافهبار میتواند سالها بدون مشکل کار کند. با این حال، سیم بکسل و قطعات مصرفی آن نیازمند تعویض دورهای هستند.
در جرثقیل ماشینی، سیستم هیدرولیک و موتور دیزلی نیازمند نگهداری دقیقتری است. در صورت انجام سرویسهای منظم، این دستگاهها نیز طول عمر بالایی دارند. اما هزینه تعمیرات اساسی آنها در صورت بروز مشکل، بسیار بیشتر از جرثقیل کارگاهی خواهد بود.
نکات مهم هنگام خرید جرثقیل کارگاهی
اگر تصمیم به خرید جرثقیل کارگاهی دارید، ابتدا ظرفیت مورد نیاز پروژه را مشخص کنید. انتخاب دستگاهی با ظرفیت پایینتر از نیاز، خطرناک است و انتخاب ظرفیت بسیار بالا نیز هزینه اضافی ایجاد میکند. کیفیت الکتروموتور، ضخامت بازو، نوع گیربکس و کیفیت سیم بکسل از موارد مهمی است که باید بررسی شود.
همچنین اطمینان از استاندارد بودن پایه و سیستم مهاربندی اهمیت زیادی دارد. برند تولیدکننده و خدمات پس از فروش نیز نقش مهمی در انتخاب صحیح دارد. تأمین قطعات یدکی در بازار باید آسان باشد تا در صورت خرابی، پروژه متوقف نشود.
نکات مهم هنگام اجاره یا خرید جرثقیل ماشینی
در انتخاب جرثقیل ماشینی، باید وزن دقیق بار و شعاع کاری مورد نیاز را محاسبه کنید. ظرفیت اسمی دستگاه همیشه به معنی توانایی حمل همان وزن در هر فاصلهای نیست. هرچه طول بوم بیشتر شود، ظرفیت باربرداری کاهش مییابد.
بررسی سلامت سیستم هیدرولیک، عملکرد جکهای تعادل، سلامت لاستیکها و سوابق سرویس دورهای بسیار مهم است. همچنین اپراتور باید دارای گواهینامه معتبر و تجربه کافی باشد. در پروژههای شهری، دریافت مجوزهای لازم برای استقرار جرثقیل نیز باید پیش از شروع کار انجام شود.
اشتباهات رایج در انتخاب جرثقیل
یکی از اشتباهات رایج این است که برخی پیمانکاران صرفاً بر اساس قیمت تصمیمگیری میکنند. انتخاب ارزانترین گزینه بدون در نظر گرفتن ظرفیت و شرایط پروژه میتواند خسارتهای جدی به همراه داشته باشد.
اشتباه دیگر، بیتوجهی به شرایط محیطی است. مثلاً استفاده از جرثقیل ماشینی بزرگ در کوچههای باریک شهری یا استفاده از جرثقیل کارگاهی برای حمل سازههای بسیار سنگین. عدم توجه به ایمنی و آموزش اپراتور نیز از خطاهای رایج است که میتواند منجر به حوادث جبرانناپذیر شود.
انتخاب بین جرثقیل کارگاهی و ماشینی
در دو بخش قبلی بهصورت کامل تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی را از نظر فنی، هزینه، ایمنی و نگهداری بررسی کردیم. در این بخش پایانی قصد داریم انتخاب این دو تجهیز را در سناریوهای واقعی پروژههای ساختمانی و صنعتی تحلیل کنیم تا بتوانید دقیقاً متناسب با شرایط کاری خود تصمیم بگیرید.
در پروژههای اجرایی، انتخاب جرثقیل تنها به ظرفیت بار محدود نمیشود، بلکه عواملی مانند زمانبندی پروژه، تعداد دفعات جابجایی، موقعیت جغرافیایی، دسترسی شهری و حتی شرایط آبوهوایی نیز در این تصمیمگیری نقش دارند.
سناریوی اول: ساخت ساختمان مسکونی چند طبقه در بافت شهری
فرض کنید پروژه شما ساخت یک ساختمان ۵ یا ۶ طبقه در منطقه شهری با کوچههای نسبتاً باریک است. در این شرایط معمولاً فضای کافی برای استقرار تجهیزات سنگین وجود ندارد. همچنین بیشترین نیاز پروژه، انتقال مصالح ساختمانی مانند بلوک، سیمان و ابزار به طبقات بالاست.
در چنین شرایطی، جرثقیل کارگاهی انتخابی منطقیتر و اقتصادیتر است. این دستگاه بهراحتی در محل پروژه نصب میشود، فضای زیادی اشغال نمیکند و پاسخگوی نیاز روزمره کارگاه خواهد بود. هزینه کمتر آن نیز باعث میشود فشار مالی پروژه کاهش یابد. استفاده از جرثقیل ماشینی در این سناریو معمولاً تنها در زمانهای خاص مانند نصب اسکلت فلزی سنگین یا جابجایی قطعات حجیم توصیه میشود، نه بهصورت دائمی.
سناریوی دوم: نصب اسکلت فلزی سنگین در پروژه صنعتی
در پروژههای صنعتی یا سولهسازی که قطعات فلزی وزن بالایی دارند، جرثقیل کارگاهی عملاً کارایی لازم را ندارد. در این پروژهها دقت در جابجایی و توان تحمل بار بالا اهمیت حیاتی دارد. جرثقیل ماشینی در این شرایط گزینهای حرفهای است. بوم تلسکوپی قدرتمند، سیستمهای تعادل پیشرفته و ظرفیت بالای باربرداری باعث میشود عملیات نصب سازهها با ایمنی و سرعت بیشتری انجام شود. در چنین پروژههایی، انتخاب اشتباه جرثقیل میتواند علاوه بر آسیب مالی، خطرات جانی جدی نیز به همراه داشته باشد. بنابراین بررسی دقیق وزن بار و شعاع کاری اهمیت زیادی دارد.
سناریوی سوم: پروژههای کوتاهمدت با جابجایی مداوم
اگر پیمانکار پروژههای متعددی در نقاط مختلف شهر یا استان دارید و نیاز است تجهیزات بین پروژهها جابجا شوند، جرثقیل ماشینی انعطافپذیری بیشتری در اختیار شما قرار میدهد. در مقابل، جرثقیل کارگاهی بیشتر برای پروژههایی مناسب است که مدت زمان مشخصی در یک مکان ثابت اجرا میشوند. باز و بسته کردن مکرر آن میتواند زمانبر و هزینهبر باشد.
تحلیل اقتصادی بلندمدت
یکی از موضوعات مهم در تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی، نگاه بلندمدت به سرمایهگذاری است. برخی پیمانکاران تنها هزینه اولیه خرید را در نظر میگیرند، در حالی که هزینه واقعی شامل نگهداری، تعمیرات، مصرف انرژی، نیروی انسانی و حتی توقف پروژه در زمان خرابی نیز میشود.
جرثقیل کارگاهی در بلندمدت برای پروژههای ساختمانی تکرارشونده مقرونبهصرفهتر است. هزینه تعمیرات پایینتر و ساختار سادهتر باعث میشود بازگشت سرمایه سریعتر اتفاق بیفتد. در مقابل، جرثقیل ماشینی اگرچه سرمایهگذاری اولیه بالایی دارد، اما در پروژههای صنعتی بزرگ میتواند با افزایش سرعت اجرا و کاهش زمان عملیات، سودآوری بیشتری ایجاد کند. در واقع ارزش این دستگاه در قدرت و سرعت عملکرد آن نهفته است.
تأثیر شرایط محیطی و اقلیمی
شرایط آبوهوایی نیز در انتخاب نوع جرثقیل تأثیر دارد. جرثقیلهای کارگاهی در برابر باد شدید حساستر هستند و باید مهاربندی دقیقتری داشته باشند. در مناطق بادخیز، توجه به استحکام پایه اهمیت ویژهای دارد.
جرثقیلهای ماشینی نیز در شرایط نامساعد جوی نیازمند رعایت استانداردهای خاص هستند، اما به دلیل سیستمهای تعادل پیشرفته، عملکرد پایدارتری دارند. البته در زمینهای سست یا ناهموار، آمادهسازی بستر استقرار دستگاه ضروری است.
نقش ایمنی در انتخاب نهایی
ایمنی باید اولویت اصلی هر پروژه باشد. تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی در سیستمهای ایمنی بهوضوح دیده میشود. جرثقیلهای ماشینی معمولاً مجهز به فناوریهای هشداردهنده و کنترل بار هستند، در حالی که جرثقیل کارگاهی بیشتر به مهارت اپراتور و کیفیت نصب وابسته است.
با این حال، هیچ دستگاهی بدون رعایت دستورالعملهای ایمنی ایمن نخواهد بود. آموزش نیروی انسانی، بازبینی دورهای قطعات، بررسی سیم بکسل و عدم استفاده بیش از ظرفیت مجاز از اصول اساسی کار با هر نوع جرثقیل است.
چه زمانی اجاره بهتر از خرید است؟
در بسیاری از پروژهها، بهویژه پروژههای کوتاهمدت، اجاره جرثقیل گزینه بهتری نسبت به خرید است. اگر نیاز شما مقطعی است یا پروژه بهصورت موقت اجرا میشود، اجاره میتواند هزینه سرمایهگذاری اولیه را حذف کند.
برای جرثقیل ماشینی، اجاره به همراه اپراتور حرفهای رایجتر است. این موضوع باعث میشود دغدغه نگهداری و مسئولیتهای فنی کاهش یابد. در مورد جرثقیل کارگاهی، برخی پیمانکاران ترجیح میدهند آن را خریداری کنند تا در پروژههای بعدی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
آینده بازار جرثقیل در پروژههای عمرانی
با پیشرفت فناوری، جرثقیلها نیز به سمت هوشمندسازی حرکت میکنند. سیستمهای کنترل دیجیتال، سنسورهای پیشرفته و بهینهسازی مصرف انرژی در حال گسترش هستند. در پروژههای مدرن صنعتی، استفاده از جرثقیلهای پیشرفتهتر رو به افزایش است. با این حال، در پروژههای ساختمانی شهری، جرثقیل کارگاهی همچنان جایگاه خود را حفظ کرده است؛ زیرا مقرونبهصرفه، ساده و کاربردی است.



2 دیدگاه در “تفاوت جرثقیل های کارگاهی و ماشینی”
چقدر خوب توضیح دادید ممنون🙏
ممنون از نظراتتون